Pacierz to zbiór podstawowych modlitw katolickich, odmawianych codziennie, najczęściej rano i wieczorem. Stanowi ważną część osobistego życia religijnego, pomagając wierzącym w utrwalaniu więzi z Bogiem.
Nazwa „pacierz” wywodzi się od łacińskiego słowa Pater (Ojciec), będącego początkiem Modlitwy Pańskiej – Pater noster. Od pokoleń pacierz jest jedną z pierwszych form modlitwy, której rodzice uczą swoje dzieci. Nie jest jednak przeznaczony wyłącznie dla najmłodszych.
Pacierz nie ma jednej ściśle określonej formy ani obowiązkowego zestawu modlitw. Tradycyjny pacierz obejmuje między innymi modlitwy „Ojcze nasz”, „Zdrowaś Maryjo”, „Wierzę w Boga”, „Chwała Ojcu”, a także akty wiary, nadziei, miłości i żalu oraz modlitwę do Anioła Stróża. Można go wzbogacać o własne intencje, osobiste podziękowania, prośby i chwilę cichej rozmowy z Bogiem.
Znak krzyża świętego
Najprostsze wyznanie wiary w Trójcę Świętą, znane chrześcijanom od pierwszych wieków Kościoła. Znak krzyża rozpoczyna i kończy pacierz, przypominając o zbawczej męce Jezusa Chrystusa.
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
Ojcze nasz – Modlitwa Pańska
Najważniejsza modlitwa chrześcijańska, której sam Jezus Chrystus nauczył swoich uczniów. Jej tekst znajduje się w Ewangelii według św. Mateusza (Mt 6,9–13) oraz św. Łukasza (Łk 11,2–4). Nazywana jest Modlitwą Pańską, ponieważ pochodzi od samego Pana Jezusa.
Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje, przyjdź królestwo Twoje, bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj. I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom. I nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego. Amen.
Zdrowaś Maryjo – Pozdrowienie Anielskie
Jedna z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych modlitw maryjnych. Jej pierwsza część pochodzi z Ewangelii św. Łukasza i łączy pozdrowienie archanioła Gabriela (Łk 1,28) ze słowami św. Elżbiety (Łk 1,42). Druga część, będąca prośbą o wstawiennictwo Matki Bożej, ukształtowała się w tradycji Kościoła na przestrzeni wieków.
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.
Wierzę w Boga – Skład Apostolski
Starożytne wyznanie wiary chrześcijańskiej, wywodzące się z tradycji chrzcielnej pierwszych wieków Kościoła. Jego nazwa nawiązuje do wiary przekazanej przez Apostołów. Skład Apostolski streszcza najważniejsze prawdy wiary katolickiej i jest odmawiany między innymi podczas różańca.
Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego Jedynego, Pana naszego, który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny, umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion, zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał, wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga, Ojca wszechmogącego, stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych. Wierzę w Ducha Świętego, święty Kościół powszechny, świętych obcowanie, grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny. Amen.
Dziesięć przykazań Bożych – Dekalog
Przykazania Boże zostały objawione Mojżeszowi na górze Synaj. Ich treść znajduje się w Księdze Wyjścia (Wj 20,1–17) oraz Księdze Powtórzonego Prawa (Pwt 5,6–21). Dekalog stanowi fundament moralności biblijnej i chrześcijańskiej. Poniżej podano tradycyjną katolicką wersję katechizmową.
Jam jest Pan, Bóg twój, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli.
1. Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną.
2. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.
3. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił.
4. Czcij ojca swego i matkę swoją.
5. Nie zabijaj.
6. Nie cudzołóż.
7. Nie kradnij.
8. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.
9. Nie pożądaj żony bliźniego swego.
10. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.
Przykazanie miłości Boga i bliźniego
Przykazanie miłości zostało wskazane przez Jezusa Chrystusa jako największe i najważniejsze ze wszystkich przykazań (Mt 22,37–40). Łączy miłość do Boga z miłością do drugiego człowieka. Jest streszczeniem całego Prawa Bożego i podstawą chrześcijańskiego życia.
Będziesz miłował Pana Boga twego z całego serca swego, z całej duszy swojej i ze wszystkich sił swoich, a bliźniego swego jak siebie samego.
Chwała Ojcu – Doksologia
Krótka modlitwa uwielbienia Trójcy Świętej, wywodząca się ze starożytnej tradycji chrześcijańskiej. Nazywana jest doksologią, czyli formułą oddawania chwały Bogu. Odmawia się ją podczas różańca, Liturgii Godzin i wielu innych nabożeństw.
Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.
Aniele Boży – Modlitwa do Anioła Stróża
Tradycyjna modlitwa do Anioła Stróża, szczególnie rozpowszechniona w polskiej pobożności i katechezie dzieci. Wyraża wiarę w opiekę aniołów, o której mówi Pismo Święte, między innymi w Psalmie 91 oraz Ewangelii św. Mateusza (Mt 18,10).
Aniele Boży, Stróżu mój,
Ty zawsze przy mnie stój.
Rano, wieczór, we dnie, w nocy
bądź mi zawsze ku pomocy.
Strzeż duszy, ciała mego
i zaprowadź mnie do żywota wiecznego. Amen.
Akty
Akt wiary
Tradycyjna modlitwa katechizmowa, w której wierzący wyznaje wiarę w Boga i prawdziwość Jego objawienia. Należy do czterech aktów modlitewnych od pokoleń przekazywanych w polskiej tradycji katolickiej.
Wierzę w Ciebie, Boże żywy,
w Trójcy jedyny, prawdziwy.
Wierzę, coś objawił, Boże,
Twe słowo mylić nie może.
Akt nadziei
Modlitwa wyrażająca chrześcijańską nadzieję, opartą na Bożych obietnicach, wszechmocy i miłosierdziu. Nawiązuje do jednej z trzech cnót teologalnych: wiary, nadziei i miłości.
Ufam Tobie, boś Ty wierny,
wszechmocny i miłosierny.
Dasz mi grzechów odpuszczenie,
łaskę i wieczne zbawienie.
Akt miłości
Tradycyjna modlitwa wyrażająca miłość człowieka do Boga jako najwyższego dobra. Odwołuje się do przykazania miłości i przypomina, że Bóg jest godzien miłości ponad wszystko, co stworzone.
Boże, choć Cię nie pojmuję,
jednak nad wszystko miłuję.
Nad wszystko, co jest stworzone,
boś Ty dobro nieskończone.
Akt żalu
Modlitwa wyrażająca skruchę za popełnione grzechy i pragnienie nawrócenia. Szczególne znaczenie ma w przygotowaniu do sakramentu pokuty i pojednania. Tradycyjna polska wersja podkreśla żal wypływający z miłości do Boga oraz gotowość przebaczenia bliźniemu.
Ach, żałuję za me złości
jedynie dla Twej miłości.
Bądź miłościw mnie grzesznemu,
dla Ciebie odpuszczam bliźniemu. Amen.
Pod Twoją obronę
Jedna z najstarszych zachowanych modlitw do Najświętszej Maryi Panny. Jej początki sięgają pierwszych wieków chrześcijaństwa, a starożytny tekst zachował się w egipskim papirusie. Modlitwa wyraża ufność w macierzyńską opiekę i wstawiennictwo Matki Bożej.
Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko, naszymi prośbami racz nie gardzić w potrzebach naszych, ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać, Panno chwalebna i błogosławiona. O Pani nasza, Orędowniczko nasza, Pośredniczko nasza, Pocieszycielko nasza. Z Synem swoim nas pojednaj, Synowi swojemu nas polecaj, swojemu Synowi nas oddawaj. Amen.
Wieczny odpoczynek – Modlitwa za zmarłych
Tradycyjna modlitwa za dusze zmarłych, wywodząca się z łacińskiej liturgii Kościoła. Wyraża wiarę w życie wieczne i prośbę o dar zbawienia dla tych, którzy odeszli z tego świata. Jest szczególnie związana z nabożeństwami żałobnymi i modlitwą za dusze czyśćcowe.
Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen.
Ofiarowanie pacierza
Tradycyjna polska modlitwa kończąca pacierz. Jest wyrazem oddania Bogu odmówionych modlitw oraz prośbą o błogosławieństwo dla siebie, rodziny, przyjaciół i dobrodziejów. Zawiera również pamięć o zmarłych.
Ofiaruję Ci, Panie Boże, ten pacierz na cześć i chwałę Twoją i na zbawienie duszy swojej, a proszę Cię, racz mi dać rozum, zdrowie, bojaźń Bożą, przyjaźń ludzką i swoje najświętsze błogosławieństwo. Rodzicom moim, krewnym, dobrodziejom i przyjaciołom racz błogosławić w zdrowiu, szczęściu i długim życiu. A dusze wiernych zmarłych niech odpoczywają w pokoju. Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu. Amen.
Zakończenie pacierza – Znak krzyża
Tradycyjnie codzienny pacierz kończy się znakiem krzyża, przez który powierzamy Bogu swoje życie i wszystkie odmówione modlitwy.
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
